Historia filozofii polskiej

Niniejsza strona poświęcona jest wykładowi kursorycznemu i ćwiczeniom dla studentów studiów licencjackich (II rok, semestr letni).

Zapraszam również do odwiedzin strony z materiałami do studiów nad historią filozofii polskiej

Wykład z historii filozofii polskiej

Plan wykładu

Realizacja dwóch ostatnich punktów (i ich forma) uzależniona jest od ilości dostępnego czasu.

  1. Ogólny zarys dziejów i specyfiki filozofii polskiej. Początki filozofii polskiej (przed powstaniem Akademii Krakowskiej)
  2. Scholastyka (filozofia w Uniwersytecie Krakowskim, scholastyka wileńska, okres upadku)
  3. Początki humanizmu w Polsce. Życie i dzieło Mikołaja Kopernika
  4. Filozofia polska od renesansu do oświecenia
  5. Filozofia romantyczna i mesjanizm
  6. Polski pozytywizm
  7. Filozofia polska na przełomie XIX i XX wieku
  8. Kazimierz Twardowski i początki szkoły lwowskiej
  9. Szkoła Lwowsko-Warszawska - wybrane osiągnięcia
Historia-filozofii-polskiej_Jan-Wolenski-Jan-Skoczynski.jpg

Lektury do wykładu (obowiązkowe)

Lektury obowiązkowe:

  1. Jan Skoczyński, Jan Woleński, Historia filozofii polskiej, WAM, Kraków 2010.

Lektura uzupełniająca:

  1. Wiktor Wąsik, Historia filozofii polskiej. T. 1, Scholastyka, renesans, oświecenie, PAX, Warszawa 1959.
    W%C4%85sik.jpeg
  2. Ryszard Palacz, Filozofia polska wieków średnich, Wiedza Powszechna, Warszawa 1980. Scholastyka XV wieku - doskonałe materiały dla własnych przygotowań.
    Palacz-Filozofia_polska_wiekow_srednich.jpg
  3. Jan Woleński, Filozoficzna szkoła Lwowsko-Warszawska, PWN, Warszawa 1985.
    Filozoficzna_szkola_lwowsko_warszawska.jpg
  4. Anna Jedynak, Ajdukiewicz, seria „Myśli i Ludzie”, Wiedza Powszechna, Warszawa 2003.
    Ajdukiewicz.jpg
  5. Zarys dziejów filozofii polskiej 1815-1918, PWN, W-wa 1983. (Dla osób, które chcą pogłębić swą wiedzę na temat filozofii XIX wieku (od pozytywizmu do Szkoły Lwowsko-Warszawskiej) polecane są odpowiednie fragmenty podanej pracy).
    Zarys_dziej%C3%B3w.jpg

Sposób oceny - egzamin

Ocena końcowa wystawiana jest na podstawie egzaminu ustnego. Przed zakończeniem kursu przedstawiona zostanie lista tez, która będzie podstawą egzaminu (odpowiedź na trzy tezy).

Sylabus do wykładu

Dla zainteresowanych: pełen opis przedmiotu (sylabus)

Ćwiczenia

Warunki zaliczenia ćwiczeń i sylabus

Warunki zaliczenia:

  • obecność na zajęciach (dopuszczalne są dwie nieobecności, dalsze należy usprawiedliwić zwolnieniem lekarskim i zaliczyć temat podczas konsultacji);
  • zaliczenie pracy końcowej (prace należy oddawać do 2 czerwca 2017 r., opóźnienie powoduje obniżenie oceny o 0,5 stopnia);
  • przygotowanie do zajęć (tematy ocenione negatywnie, np. brak notatki, należy zaliczyć podczas konsultacji; co najmniej dwukrotny brak notatki powoduje obniżenie oceny końcowej).

Dla zainteresowanych: pełen opis ćwiczeń (sylabus)

Praca zaliczeniowa

Opis tematów pracy zaliczeniowej oraz wymogów znajduje się w załączonym pliku PDF.

Teksty na zajęcia

Dostępna jest skompresowana wersja tekstów (ZIP): część 1 oraz część 2 - hasło zostanie udostępnione tylko dla uczestników.

Poniżej pełna lista tekstów, niektóre z nich są również dostępne online (każdy temat przewidziany jest na jedne zajęcia, może obejmować kilka fragmentów lub kilka krótkich prac).

Cyframi rzymskimi oznaczono kolejne zajęcia. Liczba tekstów przypisanych do zajęć jest różna. Ze wszystkich tekstów należy przygotować przed zajęciami notatki.

I. Początki filozofii polskiej: Nicolaus Polonus
1. Nicolaus Polonus, „Antipocras”, [w:] Brata Mikołaja z Polski pisma medyczne, sgł. Gebbethenera i S-ki, Poznań 1920 (wybór do wspólnej lektury i dyskusji)

II. Witelo, pierwszy polski filozof i uczony
2. Witelo, „Skrót traktatu «O najważniejszej przyczynie pokuty i o naturze demonów»”, [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XIII-XV wieku, PWN, Warszawa 1978, s. 47-69.

III. Burydianizm krakowski: Andrzej Wężyk i Benedykt Hesse
3. Andrzej Wężyk, „Komentarz do «Fizyki»”, [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XIII-XV wieku, PWN, Warszawa 1978, s. 105-109.
4. Benedykt Hesse, „Komentarz do «Fizyki»”, [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XIII-XV wieku, PWN, Warszawa 1978, s. 111-118.

IV. Stanisław ze Skarbimierza, mowy wybrane o mądrości
5. II. Sermo de his, qui spectant ad iustitiam (Mowa o tych, którzy mają na względzie sprawiedliwość)
6. XXX. Sermo de bello iusto et iniusto (Kazanie o wojnie sprawiedliwej i niesprawiedliwej)
7. //LXVI. Sermo de diligendo bono communi //(Mowa o powinności poszanowania wspólnego dobra)

V. Początki polskiego humanizmu: Kallimach
8. Filip Kallimach Buonacorsi, „Życie i obyczaje Grzegorza z Sanoka” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XIII-XV wieku, PWN, Warszawa 1978, s. 523-534;
9. Filip Kallimach Buonacorsi, „List do Pica «O grzechu»” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XIII-XV wieku, PWN, Warszawa 1978, s. 537-551;

VI. Mikołaj Kopernik – nowa filozofia przyrody
M. Kopernik, Wybór pism w przekładzie polskim, oprac. L.A. Birkenmajer, http://www.pbc.rzeszow.pl/dlibra/doccontent?id=5924 (wersja PDF http://polak.wikidot.com/local--files/historia-filozofii-polskiej/Kopernik-Wyb%C3%B3r_pism.pdf 22MB)
10. M. Kopernik, „Zarys nowego mechanizmu świata i ruchów ciał niebieskich” [w:] Wybór pism w przekładzie polskim, oprac. L.A. Birkenmajer, s. 33-45.
11. M. Kopernik, „O obrotach sfer niebieskich ” [w:] Wybór pism w przekładzie polskim, oprac. L.A. Birkenmajer, (Przedmowa autora; Rozdział VI. Niezmierna rozległość nieba w porównaniu z rozmiarami ziemi; Rozdział X. Kolejność ciał niebieskich).
12. M. Kopernik, „Sposób urządzenia monety” [w:] Wybór pism w przekładzie polskim, oprac. L.A. Birkenmajer, s. 125-132.

VII. Humanistyczna myśl społeczno-prawna: Andrzej Frycz Modrzewski, O poprawie Rzeczypospolitej
13. Andrzej Frycz Modrzewski, „O poprawie Rzeczypospolitej” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XVI wieku, PWN, Warszawa 1978, s. 244-264 (dodatkowo wybór z księgi III).

VIII. Humanistyczna myśl społeczno-prawna oraz etyka: Sebastian Petrycy z Pilzna
14. Sebastian Petrycy z Pilzna, „Przydatek do trzecich ksiąg «Polityki» Arystotelesowej” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XVII wieku. Część 1, PWN, Warszawa 1979, s. 95-117;
15. Sebastian Petrycy z Pilzna, „Przydatek do trzecich ksiąg «Etyki» Arystotelesowej” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XVII wieku. Część 2, PWN, Warszawa 1979, s. 31-47.

IX. Polska filozofia oświeceniowa: Hugo Kołłątaj, Porządek fizyczno-moralny czyli Nauka o należytościach i powinnościach człowieka
16. Stanisław Leszczyński, „Odpowiedź Króla Polskiego na rozprawę Jana Jakuba Rousseau nagrodzoną przez Akademię w Dijon” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1700-1763, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2000, s. 635-643.
17. Stanisław Konarski, „Program filozofii w kolegiach pijarskich” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1700-1763, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2000, s. 350-356.
18. Anonim, „Wolność polska, rozmowa Polaka z Francuzem roztrząśniona” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1700-1763, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2000, s. 592-651.

X. Filozofia Komisji Edukacji Narodowej: Grzegorz Piramowicz, Powinności nauczyciela (1787)
19. Grzegorz Piramowicz, Powinności nauczyciela mianowicie zaś w szkołach parafjalnych i sposoby ich dopełnienia, nakł. księgarni L. Fiszera, Łódź 1919, fragmenty: część I: rozdz. 1, s. 41-47; część III: rozdz. 1, s. 72-78; część IV: rozdz. 1, s. 85-88 (wybór dostępny też w osobnym pliku z inną paginacją).

XI. Polski idealizm: Trentowski i Cieszkowski
20. Bronisław F. Trentowski, „Podstawy filozofii uniwersalnej” (dodatkowo słownik) [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1831-1864, PWN, Warszawa 1977, s. 220-225.
21. Bronisław F. Trentowski, „Czy można uczyć się filozofii narodowej od ludu i jakie cechy mieć powinna taż filozofia” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1831-1864, PWN, Warszawa 1977, s. 272-280.
22. August Cieszkowski, „[Byt, myśl i czyn]” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1831-1864, PWN, Warszawa 1977, s. 290-294.
23. August Cieszkowski, „[Królestwo Boże na ziemi jako rozwiązanie kwestii społecznej]” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1831-1864, PWN, Warszawa 1977, s. 318-327.

XII. Filozofia po romantyzmie. Pozytywizm: J. Ochorowicz, L. Natanson; filozofia chrześcijańska: Stefan Pawlicki
24. Julian Ochorowicz, „Wstęp i pogląd ogólny na filozofię pozytywną” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1865-1895. Część 1, PWN, Warszawa 1980, s. 147-163.
25. Ludwik Natanson, „Rozwój jestestw idiodynamicznych” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1865-1895. Część 1, PWN, Warszawa 1980, s. 417-423.
26. Stefan Pawlicki, „Filozofia i nauki” [w:] 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna w latach 1865-1895. Część 2, PWN, Warszawa 1980, s. 276-288.

XIII. Szkoła Lwowsko-Warszawska: Kazimierz Twardowski
27. Kazimierz Twardowski, „Jak studyować filozofię”, [w:] tenże, Rozprawy i artykuły filozoficzne, nakł. TNSW „Książnica-Atlas”, Lwów 1927, s. 172-176. (http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=102707)
28. Kazimierz Twardowski, „O przygotowaniu naukowem do filozofii”, [w:] tenże, Rozprawy i artykuły filozoficzne, nakł. TNSW „Książnica-Atlas”, Lwów 1927, s. 194-197. (http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=102707)
29. Kazimierz Twardowski, „O jasnym i niejasnym stylu filozoficznym”, [w:] tenże, Rozprawy i artykuły filozoficzne, nakł. TNSW „Książnica-Atlas”, Lwów 1927, s. 203-205. (http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=102707)
30. Kazimierz Twardowski, „Etyka wobec teoryi ewolucyi”, [w:] tenże, Rozprawy i artykuły filozoficzne, nakł. TNSW „Książnica-Atlas”, Lwów 1927, s. 343-356. (http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=102707)

XIV. Szkoła Lwowsko-Warszawska: semantyczna koncepcja prawdziwości zdań A. Tarskiego
31. Alfred Tarski, „Prawda i dowód”, [w:] Pisma logiczno-filozoficzne, tom 1: Prawda, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995, s. 292-332.

XV. Zaliczenie kursu

Projekt „Filozoficzny Kraków”

Zapraszam wszystkich do odwiedzenia mojego blogu. Ma on charakter wirtualnego przewodnika po Krakowie. Prowadzi śladami polskiej (i nie tylko) filozofii.
Mam nadzieję, że zachęci on filozofów do innego spojrzenia na to miasto, które ma najdłuższą nieprzerwaną tradycję filozoficzną. Dla pozostałych - może być początkiem pasjonującej wycieczki po ścieżkach nieznanej szerzej intelektualnej historii Polski. Jeśli mielibyśmy nazwać któreś polskie miasto „miastem filozofów”, to Kraków z pewnością najbardziej na to miano zasługuje!

[http://filozoficznykrakow.wordpress.com/]

panorama.jpg?w=500&h=90