Wybrane zagadnienia historii filozofii polskiej

Temat przewodni: "Kraków miastem filozofów: główne źródła współczesności"

W tym roku chciałbym, aby wykład był próbą odpowiedzi na pytanie o główne tradycje, z których wyrasta współczesna filozofia uprawiana w Krakowie. Zrozumienie źródeł krakowskiej filozofii pozwoli znacząco wzbogacić refleksję nad współczesną kondycją uprawianej tu refleksji oraz może inspirować do podejmowania bardziej świadomych prób wzbogacania tych tradycji.

„Polskie Ateny” — tą nazwą często opatrywano Kraków w dobie autonomii galicyjskiej (1867-1918), choć określenie to ma o wiele dłuższą historię. W trakcie wykładu sięgniemy do źródeł sięgających końca XIX wieku, gdy kształtował się obraz XX-wiecznej filozofii w Krakowie.

Plan wykładu

  1. Początki nowoczesnej filozofii - przezwyciężenie kantyzmu i pozytywizmu
  2. Modernizm – „Młoda Polska”
  3. W kręgu filozofii analitycznej - Szkoła Lwowsko-Warszawska i Koło Krakowskie
  4. Neoscholastyka przedwojenna
  5. Fenomenologia i nowa filozofia chrześcijańska
  6. Filozofia przyrody i nowa filozofia chrześcijańska

Zachęcam do zgłaszania własnych propozycji tematów wykładów, które będą realizowane w miarę możliwości.

Lektury do wykładu

Lektury podstawowe

  1. Kazimierz Twardowski, „O tak zwanych prawdach względnych”, [w:] tenże, Rozprawy i artykuły filozoficzne, nakł. TNSW „Książnica-Atlas”, Lwów 1927, s. 64-51. (http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=102707)
  2. Kazimierz Twardowski, „O czynnościach i wytworach”, [w:] tenże, Rozprawy i artykuły filozoficzne, nakł. TNSW „Książnica-Atlas”, Lwów 1927, s. 96-120. (http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=102707)

Lektury uzupełniające

  1. Jan Skoczyński, Jan Woleński, Historia filozofii polskiej, WAM, Kraków 2010.
  2. Wiktor Wąsik, Historia filozofii polskiej. T. 1, Scholastyka, renesans, oświecenie, PAX, Warszawa 1959.
  3. Zarys dziejów filozofii polskiej 1815-1918, PWN, W-wa 1983.

Ćwiczenia - teksty

Poniżej zamieszczono teksty lub grupy tekstów na kolejne zajęcia. Przed zajęciami proszę przeczytać teksty i przygotować własnoręczne notatki.

Początki nowoczesnej filozofii - przezwyciężenie kantyzmu i pozytywizmu
1. Stefan Zachariasz Pawlicki, Pierwsza zasada [w:] Kilka uwag o podstawie i granicach filozofii, Kraków 1878, s. 1-18; tenże, Filozofia i nauki [w:] tamże, s. 65-81. (http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=15111)
2. Władysław Heinrich, Zależność kierunków filozoficznych od metod nauk przyrodniczych, „Kosmos”, 24(1899), s. 272–288 (http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=26927); Maurycy Straszewski, Obecny przełom w teorji poznania, „Przegląd Filozoficzny” 5(1902), s. 253–267 (http://fbc.pionier.net.pl/id/oai:www.wbc.poznan.pl:119175).

Modernizm – „Młoda Polska”
3. Stanisław Przybyszewski, Confiteor; tenże, „Starzy” i „młodzi”, czyli „Duch wieczny rewolucjonista” w walce przeciw duchowi strupieszałego zastoju, i następne rozdziały [w:] tenże, Szlakiem duszy polskiej, Poznań 1917, s. 61-96; tenże, Ultima Thule: Sztuka jako uzmysłowienie widzącej wiary [w:] tamże, s. 166-170; (http://www.sbc.org.pl/dlibra/doccontent?id=21646)
W kręgu filozofii analitycznej - Szkoła Lwowsko-Warszawska i Koło Krakowskie
4. Kazimierz Twardowski, O tak zwanych prawdach względnych, [w:] tenże, Rozprawy i artykuły filozoficzne, nakł. TNSW „Książnica-Atlas”, Lwów 1927, s. 64-51. (http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=102707)
5. Zygmunt Zawirski, Rozwój pojęcia czasu, „Kwartalnik Filozoficzny”, XII (1935), s. 48-80 oraz 99-121.
6. Jan Franciszek Drewnowski, Zarys programu filozoficznego, „Przegląd Filozoficzny”, XXXVII (1934), s. 3-38.

Neoscholastyka przedwojenna
7. Feliks Hortyński SJ, Atomy energii [w:] tenże, Z filozofii przyrody, Nakładem „Wiadomości Katolickich”, Kraków 1929, s. 118-149. (http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=34566)
8. Konstanty Michalski, Duch czynu [w:] Nova et vetera, Wydawnictwo Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy, Kraków 1998, s. 231-237; Homo sapiens [w:] tamże, s. 369-375;
tenże, Dokąd idziemy?, „Znak”, 1 (1946), s. 4-25 (http://miesiecznik.znak.com.pl/archiwumpdf/001.pdf)

Fenomenologia i nowa filozofia chrześcijańska
9. Roman Ingarden, Człowiek i czas, „Przegląd Filozoficzny”, XLI (1938), s. 54-67.
10. Karol Wojtyła, Miłość i odpowiedzialność, „Znak”, 71 (1960), s. 561-614 (http://miesiecznik.znak.com.pl/archiwumpdf/071.pdf).
11. Józef Tischner, Myślenie według wartości, „Znak” 289-299 (1978), s. 958-971 (http://miesiecznik.znak.com.pl/archiwumpdf/289-290.pdf); tenże, Myślenie religijne, „Znak” 317 (1980), s. 1375-1392 (http://miesiecznik.znak.com.pl/archiwumpdf/317.pdf).

Filozofia przyrody i nowa filozofia chrześcijańska
12. Józef Życiński, Rodzaje i warunki racjonalności poznawczej, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce”, V (1983), s. 26–37 (http://www.obi.opoka.org.pl/zfn/005/zfn00503Zycinski.pdf); Józef Życiński, Epistemologiczne aspekty fundamentalistycznej interpretacji ewolucjonizmu, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce”, XXX (2002), s. 3–17 (http://www.obi.opoka.org.pl/zfn/030/zfn03001Zycinski.pdf);
13. Michał Heller, Czas i historia, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce”, XXIII (1998), s. 37–52 (http://www.obi.opoka.org.pl/zfn/023/zfn02303Heller.pdf); Michał Heller, Czy świat jest racjonalny?, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce”, XX (1997), s. 66–78 (http://www.obi.opoka.org.pl/zfn/020/zfn02004Heller.pdf);
14. Michał Heller, Doświadczenie matematyki, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce”, VI (1984), s. 18–26 (http://www.obi.opoka.org.pl/zfn/006/zfn00602Heller.pdf); M. Heller, Matematyka w roli Ofelii, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce”, IV (1982), s. 35–40 (http://www.obi.opoka.org.pl/zfn/004/zfn00406Heller.pdf)

Wybrane teksty do kursu w postaci skompresowanej (tylko dla studentów - hasło zostanie podane podczas zajęć):

Sylabusy do kursu

Dla zainteresowanych sylabusy do kursu:

Projekt „Filozoficzny Kraków”

Zapraszam do odwiedzin wirtualnego przewodnika po Krakowie prowadzącym śladami polskiej (i nie tylko) filozofii. Przewodnik ten będzie towarzyszył niniejszemu wykładowi i mam nadzieję, że sugestie studentów pozwolą wzbogacić go.

Chciałbym aby ten przewodnik zachęcił filozofów do innego spojrzenia na to miasto, które ma najdłuższą nieprzerwaną tradycję filozoficzną w Polsce. Jeśli mielibyśmy nazwać któreś polskie miasto „miastem filozofów”, to obecnie Kraków z pewnością najbardziej na to zasługuje!

[http://filozoficznykrakow.wordpress.com/]