Wykład obieralny, sem. letni 2022/2023
Prowadzący: dr hab. Paweł Polak, prof. UPJPII
Miejsce spotkań: proszę sprawdzać w USOS za każdym razem miejsce spotkań, ponieważ sala będzie się zmieniać!
Historia nauki, którą prezentuję dla filozofów ma charakter propedeutyki filozofii w nauce. Koncepcję tą sformułował ks. prof. Michał Heller (fot. obok) podkreślając, że dzięki historii nauki możemy zrozumieć zagadnienia filozoficzne w nauce. Historia nauki jest również swoistym "laboratorium", w którym możemy testować nasze hipotezy filozoficzne z obrębu filozofii nauki. Niniejszy wykład inspirowany jest również ideami prof. Jacka Rodzenia, któremu dziękuję za wsparcie.
Nauka w proponowanym ujęciu to zespół:
- ludzi
- teorii
- przyrządów
- wymiany informacji
Planowane treści wykładu
Podczas wykładu zamierzam poruszyć następujące zagadnienia:
0. Uwagi o historiografii nauki
1. Okres przedkrytyczny (starożytność) i grecki wynalazek metody racjonalnej
2. Nauka starożytnej Grecji
3. Nauka hellenistyczna – powstanie prototypu nowoczesnej wiedzy naukowej
4. Nauka hellenistyczna – studium upadku kultury naukowej
5. Nauka hellenistyczna – wyzwanie dla filozofii nauki
6. Transmisja i zachowanie wiedzy w nauce arabskiej
7. Chrześcijańskie inspiracje do rozwoju nauk
8. Uniwersytet – genialny „wynalazek” średniowiecza
9. Scholastyka i źródła nowoczesnej nauki
10. Renesansowa odbudowa czy budowa nowej nauki?
11. Nowa matematyczna metoda i wykorzystanie inżynierii (Kopernik, Galileusz et al.)
12. „Stojąc na ramionach gigantów” – nauka w wizji Newtona i Leibniza
13. Nowe przyrządy i nowe metody komunikowania w nauce, rozwój szkolnictwa
14. „Szalony wiek XIX” – sukcesy nauk przyrodniczych i ofensywa pozytywizmu
15. Rewolucja w fizyce początku XX wieku
Literatura
Osoby, które nie mogą uczęszczać na wykład obowiązane są przeczytać i zaliczyć podczas egzaminu końcowego 3 lektury oraz obronić pracę zaliczeniową (ocena końcowa jest wówczas średnią):
1. Grant E., Średniowieczne podstawy nauki nowożytnej: w kontekście religijnym, instytucjonalnym oraz intelektualnym, tłum. T. Szafrański, Warszawa 2005.
2. Russo L., Zapomniana rewolucja: grecka myśl naukowa a nauka nowoczesna, tłum. I. Kania, Kraków 2005.
Trzecia praca do wyboru:
3a. Koyré A., Od zamkniętego świata do nieskończonego wszechświata, tłum. O. Kubińska, W. Kubiński, Gdańsk 1998.
albo
3b. Shapin S., Rewolucja naukowa, tłum. S. Amsterdamski, Warszawa 2000.